Macunlar

K?br?s Türk insan? misafirperverdir. Bu misafirperverlik okumu?luk veya makamla ilgili de?ildir. Toplumun her kesimindeki insan?m?z aynidir. Köylüsü Kentlisi hiç fark etmez.
Evine gelen misafire önce kahve yapar. Kahvenin yan?nda bir bardak da so?uk su vard?r. Aradan k?sa bir zaman geçince (yar?m saat – bir saat) misafirlere macun ikram edilir. Macun, yumu?ak ?eker veya ?ekerli yiyecek anlam?ndad?r. K?br?s Türk insan?, çe?itli meyveleri, çe?itli yöntemlerle macun haline getirip saklamas?n? ve misafirlerine ikram etmesini bir sanat haline getirmi?tir. Buna K?br?s Türkünün macun kültürü de diye biliriz.
Kavanozlarda korunan bu macunlar yeri ve zaman? geldi?inde özel olarak yap?lm?? macun tabaklar?na konur. Yan?na da macun çatal? veya macun ka???? yerle?tirilir. Her ki?i için bir bardak da so?uk su konur. Tepsiye yerle?tirilir ve misafirlere tek tek sunulur. Yedikten ve suyunu içtikten sonra “Afiyet olsun” denir ve bo?alan kaplar hemen toplan?r, misafirin elinde b?rak?lmaz, ikinci teklif edilir. Genelde ikinci al?nmaz, te?ekkür edilir. Bu da insan?m?z?n ince dü?ünceli olu?unun bir göstergesidir.
Bir evde her türlü macun bulmak imkans?zd?r. Ancak, hiç macun yap?lmayan ev yoktur.
Misafire ikram edilen yan?z kahve veya macun de?ildir.Duruma ve ortama hatta zamana göre ikram de?i?ebilir. Ba? köylerinde taze veya kuru üzüm, sucuk, köfter, badem-incir yeti?en köyde badem veya kuru incir ikram edilebilir. Baz?lar? çar??dan ald?klar? sar?-mezdekili leblebileri sultani kuru üzüm (ki?ni?) ile kar??t?rarak konuklar?na ikram ederler.
?kramlar ille kuru olmak zorunda de?ildir. Ya?an?lan çevrenin ürünleri de olabilir Yenidünya, dut yemi?i, kavun, karpuz, özellikle kokusu i?tah aç?c? olan san may?s elmas?, ovadan toplanm?? gonnara, baz? köylerde i?de bunlardan baz?lar?d?r.
?çecek olarak neler sunulurdu? Bu ikram da zamana ve mekana ba?l? bir durumdu. ?ehirlerde çe?itli ?erbetler sunulurdu. Bunlar, çok yayg?n olan bal ve gül ?erbetleri idi. Baz?lar? macunlar?n ak?deleri (?uruplar?) belli ölçekte suland?r?l?p misafirlere ikram edilirdi. Köylerde ise bal ?erbetinin d???nda ?erbet yok gibiydi. Yaln?zca son baharda pekmez yap?l?rken ç?kar?lan harn?p ?urubu bir kaç hafta ikram edilebilirdi. So?utma-saklama yöntemleri henüz yoktu. Ancak köylüler ba?ka bir yönteme ba? vuruyorlard?. Henüz olgunla?m?? ama sararmam?? mandolin (mandalina) toplay?p s?karlar, ç?kan ??ra bire bir ?ekere kar??t?r?l?p “bir kaynama” alacak kadar ?s?t?lmakta,ve ?i?e?elere konup s?k?ca kapat?lmaktayd?. Gere?inde al?p suland?r?lm?? olarak misafire ikram edilmekteydi. Ayni yöntem ek?i (limon) ve portakal için de uygulan?yordu. ?çinde misafirlere ikramda bulunulan cam bardaklar, macun tabaklar?, çatal ve ka??klar özeldi. Bunlar misafirlikler veya “misafir tak?m?” idi, gündelik kullan?lmazd?.
Son y?llarda, her türlü me?rubat?n piyasaya sürülmesi baz? tatl?lar?n fabrikada yap?l?r olmas?, pastahanelerden pek çok çe?it pastan?n haz?r al?nabilmesi, pahal?l?k olay? ve kad?nlar?n büyük bir bölümünün çal???r olmas?, macun yapmas?n? geriletmi?, toplumun bu güzel al??kanl??? unutulma?a yüz tutmu?tur. Bu konuda yap?lan ara?t?rma ve yay?nlar unutulmay? yava?latm??t?r. Halbuki böyle bir kültürü ya?atmak hepimize borçtur.